Trudności w terapii osób z ADHD i uzależnieniami — jak radzić sobie z niską motywacją i nawrotami

Wstęp

ADHD to zaburzenie neurorozwojowe, które wpływa nie tylko na uwagę i impulsywność, ale również na zdolność do planowania, samokontroli i wytrwałości. Niestety, osoby z ADHD są znacznie bardziej narażone na rozwój uzależnień – zarówno od substancji psychoaktywnych, jak alkohol czy narkotyki, jak i uzależnień behawioralnych, takich jak hazard, gry komputerowe czy media społecznościowe. Terapia osób zmagających się z tym podwójnym wyzwaniem jest wyjątkowo trudna. Niska motywacja i częste nawroty to problemy, z którymi mierzą się pacjenci, ich rodziny oraz terapeuci. W tym artykule przyjrzymy się, dlaczego tak się dzieje i jakie strategie mogą pomóc skutecznie prowadzić terapię, aby przynosiła trwałe efekty.

Dlaczego ADHD komplikuje terapię uzależnień

👉 ADHD oznacza trudności w regulacji emocji, co prowadzi do impulsywnego sięgania po używki jako formę „szybkiego ulżenia” w stresie czy frustracji.
👉 Osoby z ADHD mają problem z planowaniem i systematycznością, co sprawia, że regularne uczestnictwo w terapii staje się dla nich wyzwaniem.
👉 Układ nagrody w mózgu działa inaczej – pacjenci z ADHD potrzebują silniejszych bodźców, co zwiększa ryzyko nawrotów i szukania natychmiastowej gratyfikacji.

Niska motywacja — skąd się bierze

🚩 Brak natychmiastowych efektów – terapia wymaga czasu, a osoby z ADHD często oczekują szybkich rezultatów.
🚩 Poczucie bezradności – wielokrotne próby wyjścia z uzależnienia mogą kończyć się porażką, co obniża wiarę we własne możliwości.
🚩 Problemy z samooceną – wielu pacjentów z ADHD dorastało w poczuciu, że „są gorsi” czy „nie radzą sobie”, co osłabia ich motywację do pracy nad sobą.
🚩 Trudności poznawcze – problemy z koncentracją i pamięcią roboczą sprawiają, że pacjent ma trudność w realizowaniu długofalowych planów terapeutycznych.

Nawroty — dlaczego są tak częste

🔄 ADHD wiąże się z impulsywnością, a więc w momencie silnego stresu pacjent łatwiej sięga po stare, destrukcyjne schematy.
🔄 Nawroty często wynikają z braku odpowiednich strategii radzenia sobie ze stresem i emocjami.
🔄 Środowisko pacjenta (np. znajomi, którzy piją lub używają substancji) może dodatkowo utrudniać utrzymanie abstynencji.
🔄 Wysokie ryzyko współistniejących zaburzeń, takich jak depresja czy lęki, zwiększa podatność na nawroty.

Jak radzić sobie z niską motywacją

✅ Terapia motywująca – krótkie interwencje, które pomagają pacjentowi odkryć własne powody do zmiany i wzmacniają poczucie sprawczości.
✅ Małe kroki – rozbijanie celów terapeutycznych na mniejsze zadania, które łatwiej osiągnąć, a sukcesy zwiększają motywację.
✅ Farmakoterapia ADHD – leki poprawiają koncentrację i zmniejszają impulsywność, co pozwala pacjentowi lepiej uczestniczyć w terapii.
✅ Wsparcie rodziny i bliskich – motywacja wzrasta, gdy pacjent czuje, że nie jest sam i ma dla kogo walczyć o zdrowie.
✅ Nagrody i systemy wzmocnień – pozytywne wzmocnienia za postępy mogą działać szczególnie dobrze u osób z ADHD.

Strategie radzenia sobie z nawrotami

👉 Nauka rozpoznawania wyzwalaczy – pacjent uczy się identyfikować sytuacje, które zwiększają ryzyko sięgnięcia po używki.
👉 Budowanie alternatywnych strategii radzenia sobie ze stresem – sport, medytacja, hobby, techniki relaksacyjne.
👉 Terapia CBT i ACT – praca nad zmianą schematów myślenia i akceptacją emocji bez potrzeby ich tłumienia.
👉 Grupy wsparcia – kontakt z innymi osobami z podobnym problemem zmniejsza poczucie izolacji i zwiększa poczucie odpowiedzialności.
👉 Plan awaryjny – pacjent wie, co robić w sytuacji kryzysowej, np. kogo zadzwonić, jakie działania podjąć, by uniknąć nawrotu.

Rola terapeuty i otoczenia

Terapeuta pracujący z osobą z ADHD i uzależnieniem musi uwzględniać jej specyficzne trudności – większe ryzyko rozproszenia, impulsywność i potrzebę jasnych struktur. Bardzo ważna jest współpraca z rodziną oraz budowanie silnej sieci wsparcia. Im pacjent ma więcej zdrowych relacji i otoczenia sprzyjającego abstynencji, tym większe szanse na sukces.

Polecane Ośrodki w Polsce:

Prywatny Ośrodek Leczenia Uzależnienia i ADHD w Warszawie

Polecane gabinety:

Psycholog, psychoterapeuta, terapeuta leczenia uzależnień Warszawa Praga Południe

Psycholog, psychoterapeuta, terapeuta leczenia uzależnień Iława

Psycholog Online

Księgowa dla Psychologa:

Księgowa Online, Biuro Rachunkowe Online

Podsumowanie

Trudności w terapii osób z ADHD i uzależnieniami wynikają głównie z niskiej motywacji, problemów z systematycznością oraz wysokiego ryzyka nawrotów. To wyzwania, które wymagają od terapeutów i rodzin dużej cierpliwości, elastyczności i gotowości do długoterminowej pracy. Najskuteczniejsze podejście to połączenie farmakoterapii ADHD, psychoterapii (CBT, ACT, terapia schematów), terapii motywującej oraz wsparcia bliskich i grup terapeutycznych. Dzięki temu pacjent nie tylko ma szansę utrzymać abstynencję, ale też nauczyć się nowych, zdrowych sposobów radzenia sobie z emocjami i budowania życia w zgodzie z własnymi wartościami.